W dniu 2 grudnia 2025 roku w sprawie P 10/16 Trybunał Konstytucyjny ogłosił precedensowy wyrok, który na nowo otwiera możliwość dochodzenia roszczeń w związku z wykorzystywaniem prywatnych gruntów bez wynagrodzenia i bez zgody ich właścicieli na cele przesyłowe.Na ogromnej ilości prywatnych działek od wielu lat stoją lub przebiegają urządzenia przesyłowe: słupy wysokiego napięcia, linie energetyczne, gazociągi, rurociągi, ciepłociągi, wodociągi, kanalizacja, światłowody i inne sieci np. telekomunikacyjne. Bardzo często posadowiono je jeszcze w czasach PRL, bez żadnej umowy z właścicielem nieruchomości i najczęściej  bez decyzji wywłaszczeniowe – a przede wszystkim bez żadnego wynagrodzenia. Bardzo często do sytuacji takich dochodziło na terenie miasta Zawiercie jak i całego powiatu zawierciańskiego, w tym zwłaszcza gmin Poręba, Łazy, Ogrodzieniec, Pilica, Szczekociny, Kroczyce.  

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, ze zm.), rozumiane w ten sposób, że umożliwiają nabycie przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, przed wejściem w życie art. 3051-3054 ustawy – Kodeks cywilny, w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu, są niezgodne z art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Tym samym zakwestionowana została praktyka orzecznicza Sądu Najwyższego, która do tej pory praktycznie uniemożliwiała dochodzenie tych roszczeń. Sąd Najwyższy uważał, iż możliwe jest nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przed wejściem w życie w sierpniu 2008 r. ustawy wprowadzającej nowy typ odrębnej służebności przesyłu. W większości przypadków bieg zasiedzenia rozpoczął się w 1989 roku (czyli przemiany ustrojowe) a koniec 30-letniego terminu zasiedzenia (w złej wierze) upłynął w roku 2019. 

W związku z zakwestionowaniem w/w przepisów i praktyki bieg terminu zasiedzenia tej służebności rozpoczyna się począwszy od 2008 roku a jego koniec nastąpi najwcześniej w 2028 roku (zasiedzenie w dobrej wierze). 

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego oznacza, że właściciele nieruchomości na których posadowione są w szczególności linie energetyczne, sieci gazowe, sieci wodno-kanalizacyjne, sieci telekomunikacyjne czy też słupy energetyczne lub słupy telekomunikacyjne mogą ponownie dochodzić: 
1. ustanowienia służebności przesyłu oraz żądać wynagrodzenia za jej ustanowienie od przedsiębiorstw przesyłowych – jednorazowego lub okresowego, 

a także 

2.  odszkodowania za bezumowne korzystanie z gruntu (w zakresie nieprzedawnionym – za okres 6 lat wstecz w przypadku osób niebędących przedsiębiorcami) przez przedsiębiorstwa przesyłowe.

Wyrok ten spowoduje wzrost ilości spraw o odszkodowanie za bezumowne korzystanie z gruntu pod urządzenia przesyłowe i wynagrodzenie za służebność przesyłu. Możliwe jest bowiem ponownie skuteczne dochodzenie roszczeń potocznie nazywanych jako odszkodowania za słupy energetyczne, zapłata za linię energetyczną na działce czy też wynagrodzenie za gazociąg na działce.

Celem dochodzenia tych roszczeń zatem należy podejmować szybkie działania aby Państwa sprawa została rozpatrzona przez Sąd w pierwszej kolejności według wpływu. 

W każdym przypadku należy zebrać dokumenty i mapy dotyczące sieci, w tym upewnić się czy nie została wydana decyzja wywłaszczeniowa lub wyrażona przez obecnego lub poprzedniego właściciela zgoda (odpłatna lub bez wynagrodzenia).

Ostatnim krokiem będzie kalkulacja roszczenia, często przy udziale rzeczoznawcy i radcy prawnego.

Zachęcam do kontaktu z Kancelarią Radcy Prawnego Przemysław Sobusik celem analizy Państwa przypadku i wypracowania skutecznej ścieżki dochodzenia należnych Państwu roszczeń finansowych.